Wielu z moich Klientów, którzy prowadzą swój biznes w formie sp. z o.o., często zwraca się do mnie z pytaniem czy będąc powołanym do zarządu sp. z o.o. i pełniąc funkcję Prezesa Zarządu w Sp. z o.o. mogą być w trakcie kadencji odwołani , jeżeli tak, to w jaki sposób, kto o tym decyduje i czy można się od tego ustrzec albo dobrowolnie też zrezygnować. Co zrobić, jeżeli Prezes umrze lub jest niezdolny do pełnienia funkcji? Stąd też poniżej przedstawiam odpowiedzi na powyższe zapytania.
Zacznę od tego JAK POWOŁAĆ PREZESA ZARZĄDU W SP. Z O.O.
Prezesa zarządu powołuje najczęściej zgromadzenie wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Możliwe jest także, że kompetencję tę ma rada nadzorcza (jeśli została ustanowiona). Powołanie prezesa w sp. z o.o. sprowadza się do podjęcia uchwały, uzyskania zgody kandydata i zgłoszenia zmian do KRS. Kluczowe jest działanie zgodnie z umową spółki oraz dochowanie terminów.
JAK ODWOŁAĆ PREZESA ZARZĄDU, KTO TO ROBI, CZY DOBROWOLNIE MOŻNA ZREZYGNOWAĆ Z TEJ FUNKCJI, A CO W SYTUACJI GDY PREZES NAGLE UMIERA?
Zgodnie z art 203 KSH: § 1.Członek zarządu może być w każdym czasie odwołany uchwałą wspólników. Nie pozbawia go to roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu.
§ 2.Umowa spółki może zawierać inne postanowienia, w szczególności ograniczać prawo odwołania członka zarządu do ważnych powodów.
Co do zasady, Prezesa Zarządu odwołuje zgromadzenie wspólników, chyba że umowa spółki przewiduje inaczej (np. kompetencję ma rada nadzorcza).👉 Kluczowe:
Odwołanie może nastąpić w każdym czasie, bez konieczności podawania przyczyny jw.(art. 203 KSH).
PROCEDURA ODWOŁANIA PREZESA ZARZĄDU
- Podjęcie uchwały
Wspólnicy podejmują uchwałę o odwołaniu Prezesa. - Skutek natychmiastowy
Odwołanie jest skuteczne z chwilą podjęcia uchwały (chyba że wskazano inną datę). - Zgłoszenie do KRS
Zmianę należy zgłosić do KRS w ciągu 7 dni.
CZY PREZES ZARZĄDU MOŻE ZABEZPIECZYĆ SIĘ PRZED ODWOŁANIEM Z PEŁNIONEJ FUNKCJI?
W praktyce – nie da się całkowicie zablokować odwołania. Można jednak wprowadzić pewne mechanizmy ochronne:
- wymóg kwalifikowanej większości głosów (np. 75%),
- powiązanie funkcji z udziałami (kontrola właścicielska),
- dodatkowe zapisy w umowie spółki, które utrudnią odwołanie
❗ Uwaga: nawet jeśli umowa ogranicza odwołanie, sąd i tak uznaje zasadę, że członek zarządu może być odwołany w każdym czasie.
CZY PREZES ZARZĄDU SAM MOŻE ZREZYGNOWAĆ Z PEŁNIONEJ FUNKCJI?
Tak – Prezes może złożyć rezygnację w dowolnym momencie. Jak to zrobić:
- składa oświadczenie o rezygnacji,
- adresatem jest spółka (najczęściej zgromadzenie wspólników lub inny członek zarządu).
👉 Ważne:
- rezygnacja jest skuteczna z chwilą doręczenia,
- nie wymaga zgody wspólników.
CO W SYTUACJI ŚMIERCI PREZESA ZARZĄDU BĄDŹ JEGO NIEZDOLNOŚCI DO PEŁNIONEJ FUNKCJI?
W przypadku śmierci prezesa:
- mandat wygasa automatycznie (z mocy prawa),
- nie podejmuje się uchwały o odwołaniu,
- konieczne jest zgłoszenie zmiany do KRS.
👉 Kluczowy problem:
Jeśli prezes był jedynym członkiem zarządu, spółka traci możliwość reprezentacji (np. podpisywania umów).
Co wtedy zrobić?
- niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników,
- powołać nowy zarząd lub prezesa,
- zgłosić zmianę do KRS.
W przypadku niezdolności do pełnienia funkcji Prezesa:
W takiej sytuacji należy:
- Podjąć uchwałę o odwołaniu prezesa
(zgromadzenie wspólników lub rada nadzorcza – zgodnie z umową spółki) - Powołać nową osobę (opcjonalnie od razu)
- Zgłosić zmianę do KRS
Co jeśli Prezes sam nie może złożyć rezygnacji (śpiączka) ?
Konieczne jest jego formalne odwołanie uchwałą.
RYZYKO BRAKU ZARZĄDU
Brak zdolnego do działania zarządu może sparaliżować spółkę:
- brak możliwości zawierania umów,
- brak reprezentacji przed urzędami,
- problemy w banku.
👉 W skrajnych przypadkach:
można wystąpić do sądu o ustanowienie kuratora dla spółki.
JAK ZABEZPIECZYĆ SIĘ NA PRZYSZŁOŚĆ, MOJA PRAKTYCZNA RADA
- Zarząd conajmniej 2,3 osobowy( śmierć jednej osoby nie blokuje spółki, zawsze ktoś zostaje do działania)
- Określ zasady reprezentacji (np. Prezes działa samodzielnie, 2 członków zarządu łącznie)
- Powołać Prokurenta, który działa łącznie z członkiem zarządu- częsta praktyka w mniejszych spółkach
- przewidzieć w umowie spółki szybki tryb powołania nowego zarządu.